Quản lý hoạt động vận tải hành khách công cộng: Hiệu quả nhờ công cụ công nghệ cao

So với cách đây 5-7 năm, việc quản lý hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn thành phố đã được nâng chất rõ rệt. Một trong những nguyên nhân của sự chuyển biến này là nhờ ứng dụng các công cụ công nghệ cao.

Ích lợi rõ ràng, thiết thực

Ngày 18/3/2017, tổng đài 1022 đặt tại Phòng điều hành trực tuyến xe buýt thuộc Trung tâm Quản lý và Điều hành Vận tải hành khách công cộng (TTQLĐH VTHKCC) nhận được cuộc gọi từ người dân tên Tâm số điện thoại 090 290 9692 với yêu cầu nhờ tìm giúp thân nhân. Anh Tâm cho biết khoảng 10g15 cùng ngày, một bé gái học lớp 6 đã bị lạc sau khi đáp xe buýt đi học tại trạm xe buýt trên đường Hà Huy Giáp. Từ thông tin ban đầu này, Phòng điều hành trực tuyến xe buýt lập tức kiểm tra, rà soát. Kết quả đã xác minh trong khoảng thời gian từ 10g05 đến 10g25, tại đoạn đường Hà Huy Giáp nêu trên có 4 xe buýt đi ngang qua. Tiếp tục trích xuất hình ảnh camera trang bị trên xe buýt, Phòng điều hành trực tuyến xác định rõ ràng, chính xác vụ việc. Theo đó, vào lúc 10g10, bé gái như anh Tâm mô tả đã bước lên xe buýt biển số 53N-4331 chạy theo lộ trình Bến xe Ngã tư Ga – Bến xe miền Tây, mã số tuyến 32. Sau đó vào lúc 11g10 bé gái xuống xe tại trạm xe buýt gần ngã ba Dương Đức Hiền – Lê Trọng Tấn thuộc địa bàn quận Tân Phú. TTQLĐH VTHKCC đã hồi đáp ngay các thông tin liên quan cho anh Tâm biết và nhờ đó giúp gia đình tìm được bé gái.

Ngày 5/4/2016, người dân từ số điện thoại 097 583 9635 phản ánh sáng 4/4 xe buýt biển số 50LD-006.38 chạy từ An Sương về Bến Thành liên tục thắng gấp đến nỗi làm một cụ già té ngã. Không những thế, khi hành khách trên xe buýt bức xúc, góp ý thì nhận lại thái độ thiếu lịch sự, không hòa nhã của lái xe. Xác minh qua trích xuất camera, TTQLĐH VTHKCC đã xác định phần lỗi thuộc về lái xe buýt. Bởi vì mặc dù động tác thắng gấp để tránh va chạm với phương tiện khác trên đường là không thể tránh khỏi thế nhưng khi thắng gấp làm cụ già té ngã, lái xe đã không xin lỗi hành khách, không giải thích nguyên nhân phải thắng gấp để hành khách thông cảm nhưng lại lời qua tiếng lại, rất phản cảm. TTQLĐH VTHKCC đã yêu cầu Công ty TNHH Ngôi sao Sài Gòn là đơn vị chủ quản chiếc xe buýt nêu trên cần đình chỉ lái xe, yêu cầu lái xe học lại nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp. Chỉ khi nào đảm bảo yêu cầu mới được hoạt động lại.

Sáng 23/5/2016, hành khánh Nguyễn Đình Sáu điện thoại phản ánh xe buýt mã số 39 khi đến trạm trên đường Võ Văn Kiệt, gần giao lộ Võ Văn Kiệt – Chu Văn An, hướng về trung tâm thành phố đã không ghé vào rước 2 hành khách khiếm thị, gây bức xúc về sự phân biệt đối xử. Tiếp nhận và xác minh thông tin, TTQLĐH VTHKCC đã làm việc với Công ty TNHH một thành viên xe khách Sài Gòn –đơn vị đảm nhận hoạt động trên tuyến và sau đó phía Công ty đã xử lý nghiêm lái xe bỏ trạm, không rước khách.

Hướng đi tất yếu

Còn nhớ cách đây 5, vào năm 2012, những thiết bị giám sát hành trình, quen gọi là GPS, đầu tiên bắt đầu được triển khai trên hệ thống xe buýt thành phố. Tiếp theo cột mốc này, đến năm 2014, tới lượt hệ thống camera được lắp đặt trên nhiều phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt. Cho đến thời điểm hiện tại, 100% xe buýt đều có trang bị thiết bị GPS trong khi có gần 2.000 xe buýt đang hoạt động có gắn camera giám sát.

Giờ đây, hệ thống camera trang bị trên xe buýt bao gồm 4 cái. Một camera hành trình gắn trước xe có nhiệm vụ giám sát chấp hành an toàn giao thông và chấp hành lộ trình tuyến. Một camera quay trực tiếp vào lái xe với mục đích giám sát chấp hành kỷ luật, tác phong của người điều khiển xe buýt. Hai camera khác được gắn ở đầu và cuối bên trong xe để giám sát an ninh trật tự trên xe buýt,  giám sát tác phong kỷ luật của nhân viên phục vụ vả giám sát việc lên xuống xe của hành khách.

Trong khi đó thiết bị GPS tập trung giám sát tốc độ xe buýt, hành trình xe buýt, việc đóng mở cửa, việc tắt mở máy lạnh, xác định thời gian thực của xe buýt trên suốt hành trình.

Nếu như việc đưa vào ứng dụng thiết bị giám sát hành trình GPS và trang bị hệ thống camera trên xe buýt là bước tiến cần thiết và đáng kể thì việc kết nối chúng về một đầu mối quản lý là Phòng điều hành trực tuyến xe buýt thuộc TTQLĐH VTHKCC cũng quan trọng và cần thiết không kém. Bởi vì việc kết nối dữ liệu từ hệ thống camera và thiết bị giám sát hành trình GPS vào Phòng điều hành trực tuyến xe buýt của TTQLĐH VTHKCC có tác dụng giúp đưa hình ảnh trực tiếp từ các xe buýt đang lăn bánh về TTQLĐH VTHKCC, từ đó Phòng điều hành trực tuyến xe buýt nói riêng và TTQLĐH VTHKCC nói chung, có thể chấn chỉnh và xử lý ngay các vi phạm của lái xe, nhân viên phục vụ trên xe buýt cũng như kịp thời ghi nhận được an ninh trật tự trên xe buýt.

Chỉ trong ba tháng đầu tiên đưa vào vận hành Phòng điều hành trực tuyến xe buýt, từ tháng 3/2017 đến hết tháng 5/2017, đầu mối này đã giúp các đơn vị chức năng chấn chỉnh một số hành vi vi phạm chỉ bằng hình ảnh ghi nhận từ camera gắn trên xe buýt, như tài xế vừa lái xe vừa ăn, vừa lái xe vừa nghe điện thoại, tiếp nhiên liệu khi đang hoạt động trên tuyến, tiếp viên xe buýt có hành vi chưa đúng mực với hành khách…

Giám đốc Trần Chí Trung của TTQLĐH VTHKCC nhận xét rằng nhờ những công cụ hiện đại như hệ thống camera và thiết bị GPS kết nối về Phòng điều hành trực tuyến, giờ đây việc quản lý hoạt động VTHKCC bằng xe buýt đã có bước tiến đáng kể. Bởi vì so với cách đây 5-7 năm, trước khi ứng dụng GPS và camera, việc giám sát hoạt động xe buýt chỉ dừng lại ở kiểm tra đầu và cuối bến cùng với kiểm tra đột xuất bằng nhân sự của TTQLĐH VTHKCC. Nói cách khác, trước khi có thiết bị GPS và camera, việc quản lý, giám sát hoạt động xe buýt chỉ là tương đối, không thể sâu sát, chặt chẽ.

Còn xe buýt lăn bánh thì Phòng điều hành trực tuyến còn làm việc đó là nguyên tắc được TTQLĐH VTHKCC đặt ra cho bộ phận chuyên môn này. Trên thực tế, từ khi đưa vào vận hành, Phòng điều hành trực tuyến xe buýt có thời gian làm việc liên tục từ 4g30 đến 21g30 hàng ngày, suốt 7 ngày trong tuần. Nói cách khác, không có ngày nghỉ ở Phòng điều hành trực tuyến xe buýt, bất kể đó là ngày lễ Tết hay cuối tuần. Tác dụng đem lại từ hoạt động bền bỉ, liên tục của Phòng điều hành trực tuyến là rất rõ ràng. Giám đốc Trần Chí Trung đúc kết rằng bên cạnh việc giúp cải thiện tình hình trật tự vận tải trong địa hạt xe buýt, Phòng điều hành trực tuyến xe buýt cũng đã từng bước giúp chấn chỉnh và nâng cao tinh thần, thái độ phục vụ hành khách của đội ngũ lái xe, nhân viên phục vụ, qua đó góp phần nâng cao chất lượng lẫn sản lượng vận tải hành khách bằng xe buýt.

Không chỉ người dân hay cơ  quan quản lý Nhà nước mới được hưởng lợi từ việc ứng dụng những công cụ công nghệ cao, ngay cả doanh nghiệp vận tải xe buýt cũng được lợi không ít. Giám đốc Nguyễn Văn Triệu của Hợp tác xã vận tải xe buýt 19/5 xác nhận giai đoạn trước khi áp dụng GPS và trang bị camera trên xe buýt, đơn vị chủ yếu chỉ làm công việc kiểm soát một cách thủ công, theo kiểu cho người kiểm tra đầu bến. “Thế nhưng sức người có hạn trong khi HTX 19/5 có gần 500 xe buýt và đảm nhận 18 tuyến xe buýt khắp thành phố, một khối lượng công việc lớn mà chỉ trông cậy vào sự kiểm tra thủ công thì không thể toàn diện, bao quát nổi.” ông Triệu nói. Từ khi vận dụng công nghệ thông tin vào hoạt động xe buýt, những khó khăn ấy trở nên không còn khó khăn nữa khi mà HTX 19/5 đã kiểm soát được hầu hết khía cạnh hoạt động của từng chiếc xe buýt cũng như nắm bắt sâu sát tình hình trên suốt quá trình xe buýt lăn bánh.

Giống như HTX xe buýt 19/5, tất cả các doanh nghiệp hoạt động xe buýt đã trang bị hệ thống camera đều thừa nhận lợi ích thiết thực của sự đầu tư cho những công cụ công nghệ cao này. Bởi vì chúng không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát được hành vi của đội ngũ nhân viên trên từng xe buýt, dữ liệu camera còn là cơ sở để doanh nghiệp khen thưởng hoặc xử lý kỷ luật lái xe, tiếp viên xe buýt

BÌNH LUẬN